Nhiều giải pháp cấp bách nâng cao chất lượng giáo dục
GIÁO DỤC.- Điều làm xã hội lo lắng là chất lượng giáo dục từ phổ thông đến đại học nhìn chung còn thấp, cách dạy và học nặng về thuộc lòng, rất kém tính sáng tạo và năng lực thực hành...
cáo của Chính phủ tại kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XI tháng 10 vừa qua một lần nữa, đã gióng lên hồi chuông báo động chất lượng giáo dục. Đề tài tranh luận mang tính thời sự này cũng chính là cơ sở để báo Nhân Dân phối hợp với Bộ GD-ĐT tổ chức hội thảo “Làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo” ngày 23-12-2003 tại Hà Nội.
Chưa có chiến lược giáo dục
GS Trần Thanh Đạm, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TPHCM, nhận định giáo dục phổ thông hiện nay đang trong tình trạng quản lý quá cứng nhắc, máy móc, áp đặt theo chương trình, SGK. Giáo viên hoàn toàn bị động, chấp nhận, một mực tuân thủ các đề án cải cách từ nội dung đến phương pháp được thiết kế sẵn và áp đặt xuống. GS Đạm cho rằng, tuy cuộc cải cách giáo dục phổ thông được triển khai liên tục, song nhìn chung toàn ngành giáo dục không có một chiến lược bao quát, một kế hoạch tổng thể. Giám đốc Sở GD-ĐT Thừa Thiên - Huế Hoàng Huy Lập bổ sung thêm, những nhân tố liên quan đến chất lượng giáo dục hiện nay đều đang trong tình trạng vừa thiếu vừa yếu như chương trình, SGK chậm đổi mới; giáo viên chưa đồng bộ về cơ cấu; cơ sở vật chất trường lớp, trang thiết bị còn thiếu thốn, chưa kiên cố; công tác quản lý, chỉ đạo giáo dục còn bất cập; công tác xã hội hóa giáo dục kém hiệu quả.
Cần thoát khỏi nền “giáo dục ứng thí”
Theo GS Văn Như Cương, Hiệu trưởng Trường ĐH Dân lập Lương Thế Vinh, nền giáo dục hiện nay hiện chưa thoát khỏi mô hình truyền thống của một nền giáo dục ứng thí, trong đó mục tiêu của người học là đi thi. Điều này dẫn đến việc càng lên lớp cao, việc học càng trở nên căng thẳng. GS Cương cho rằng, nguyên nhân của tình trạng ấy là tỉ lệ học sinh phổ thông vào ĐH, CĐ của chúng ta rất thấp, cần phải đột phá mở rộng hệ thống các trường ĐH, CĐ để xoay chuyển tình hình, trong đó cần phải có một kế hoạch khả thi để trong vòng 5 năm tới có thể mở thêm nhiều trường ĐH (công lập cũng như dân lập) với nhiều mô hình đào tạo khác nhau cho các vùng kinh tế khác nhau... Còn GS Hồ Ngọc Đại thì khẳng định: Phải thay cách làm giáo dục, kiểu như thay công nghệ sản xuất trong các nhà máy. Trong khi đó, GS Trần Thanh Đạm đưa ra giải pháp, để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, hãy tinh giản nội dung để năng động phương pháp, dành nhiều thời gian hơn nữa không gian và thời gian suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo cho thầy giáo và học sinh.
Cấp bách cải tiến thi cử
Tuy nhiên, theo GS Hoàng Tụy, Viện trưởng Viện Toán học, điều đáng lo nhất hiện nay là chất lượng dạy nghề, ĐH và sau ĐH. Đây chính là nơi quy mô và chất lượng đều kém và đang có những mâu thuẫn gay gắt nhất. Để cứu giáo dục ra khỏi “nguy kịch” cũng như hiện đại hóa giáo dục, theo GS Tụy, phải bắt đầu từ cấp học phổ thông mà trước hết phải cấp thiết cắt bỏ ba khối u dị dạng của nó là thi cử nặng nề, cả nước lao vào học thêm, dạy thêm nhưng chất lượng thấp kém “đáng kinh ngạc” và cuối cùng là việc SGK thường xuyên được chỉnh lý, biên soạn nhưng chất lượng sách vẫn ì ạch. GS Hoàng Tụy thẳng thắn đề ra biện pháp mà ông cho rằng cấp bách, đó là cải cách thi cử theo kinh nghiệm của các nước tiên tiến. Theo GS, cần thay đổi cách tuyển sinh ĐH, bỏ ba chung, NV1, NV2 cũng như bỏ hết các kỳ thi tốt nghiệp tiểu học, THCS, THPT mà tăng cường kiểm tra nghiêm túc trong quá trình học tập rồi xét kết quả để phát bằng. GS Phạm Phụ, Trường ĐH Bách khoa TPHCM đưa ra 5 đề nghị về nâng cao chất lượng và đánh giá chất lượng giáo dục ĐH. Đó là: 1. Sớm chuyển đổi cơ cấu nền giáo dục ĐH; 2. Đặt hoạt động đánh giá chất lượng trong quản lý “hiệu quả và trách nhiệm xã hội”; 3. Nên bắt đầu đánh giá chất lượng theo các chương trình đào tạo; 4. Quan điểm “phù hợp với mục đích” và cần sử dụng hợp lý hơn các “chỉ số thành tích”; 5. Sử dụng “đánh giá chất lượng từ bên ngoài” qua “đánh giá ngang cấp”. Trong khi đó, GS Mai Trọng Nhuận, ĐH Quốc